Tản mạn

Perochan - Luận bàn về đợt tăng giá xăng tháng 7/2008

2008-09-19T03:49:00Z

22-07-2008, 9:08

maskman:
nhưng theo thiển ý của iem chẳng nhẽ cú shock này chưa đủ cho bác Perochan có chút cảm hứng để bình luận hay sao?

Perochan

ĐÚng rồi bác ạ, tuần này là tuần em bận quá, cú tăng giá xăng đó khá shock với ngừoi tiêu dùng. Bởi vì dân ta chua có thói quen cho giá chạy theo giá thế giới, tức là sống bao cấp quen rồi, kiểu học sinh ở nhà rúc vào bố mẹ quen,đến lúc thả bung ra ngoài đời thì ngơ ngơ ngác ngác ấy. Nên cú shock này lớn, nhưng rồi nó sẽ qua đi thôi. Sau cú shock này sẽ trưởng thành hơn.

Chứ nói thật ra so thế giới, cú shock này ăn thua gì. ***, ở Mỹ nó cứ phá mốc 3$/gallon, rồi 4$/gallons, tức là tăng 30%, mà nó cứ từ từ nó bò lên v.v.. Và ở Mỹ là nó còn khiến người ta thay đổi thói quen dùng xe cộ. Là dòng sedan bán chạy (tháng trước tăng 27% so với cùng kỳ, còn dòng SUV và các thể loại pick-up bán tải tiêu thụ giảm hẳn...). Ở VN cũng phải thế, là phải có thói quen bỏ xe máy, chuyển sang xe buýt, rồi tới đây xe buýt sẽ được trợ giá ác liệt nhờ tiền bù lỗ này. Hoặc chí ít là hạn chế xe tay ga các thể loại SH, @ gì gì đó uống xăng hơn nước lã, hoặc chạy xe thì bớt rú ga, tăng giảm đột ngột hoặc phanh gấp v.v. Xăng dầu hay điện cũng vậy, suy cho cùng, nó là tài nguyên (điện thì cũng chạy từ than, dầu, nước, khí v.v.). Mà tài nguyên thì có hạn.

Còn nhìn nhận ván đè xăng dầu thì em có nói qua qua bên Cổ Nhuế rồi. Là cần nhìn nhận rằng lần tăng giá này là bắt người dân chia sẻ khó khăn cùng CP. Cấu thành chính từ xăng dầu trong giá cả hàng hóa thì chủ yếu là Diesel. Tức là các nhà máy, máy móc, điện, năng lượng chạy dầu, xe tải, máy nổ v.v.cũng là diesel hết, chứ ko dùng xăng.

Lạm phát VN đầu năm tăng mạnh, có 1 phần là nhờ việc tăng giá dầu diesel lên từ 9500 (em ko nhwos cụ thể) lên 13500 đấy. Tức là trước đây diesel luôn rẻ hơn xăng 20%. Nhưng 2 đợt tăng trước thì xăng tăng ~ 2000, còn Diesel tăng vọt hơn 3000, và khiến giá xăng lần vừa rồi gần 14000, giá diesel là 13500, ngang nhau. Cái tăng đó nó mới khiến lạm phát tăng ác chiến. (các số liệu cụ thể em ko nhớ).

Còn lần này thì xăng tăng cực mạnh 35%, và diesel tăng vừa phải 14%, thấp hơn lần trước tăng giá của diesel. Tức là ngân sách vẫn đang bù lỗ cho Diesel để tránh lạm phát đấy. Chỉ bắt dân phải chịu chấp nhận giá xăng thôi.

Trước đây giá diesel trên thế giới, = 80-85% giá fuel. Nhưng hiện giờ giá diesel bằng và cao hơn giá fuel vì bọn fuel ở Mỹ nó có thêm 10% ethanol trộn vào, còn thằng diesel dek có gì trộn, tức là cung xăng lớn hơn cung diesel. Đại khái vậy.

Khi mà giá diesel thế giới = giá xăng, trong khi ở VN diesel thấp hơn những 20%, thì đang được trợ giá, và cái này kéo theo tránh việc bão giá.

Tức là nếu bác thuê xe từ HN đi Hạ Long chẳng hạn, nhà xe nó bảo xăng tăng 35% nên giá thuê tăng mạnh, thì các bác đập vào mặt nó cho em, vì đó là giá xăng, ko phải giá diesel các bác ạ. Diesel tăng có 14% thôi. Được mấy loại xe chạy bằng xăng thế? Chỉ có các bác xe ôm chạy = xăng mới khổ.

Lúc này mới thấy các bác nghiên cứu kinh tế nhà mình, các thành phần từ CIEM cho tới Viện này viện kia, chả thấy ai công bố côgn trình nào nói về mức độ quan trọng của diesel, xăng và tỷ trọng của chúng trong các mặt hàng ở VN v.v.v Chỉ cần có công trình nghiên cứu như vậy, nó đỡ đi nhiều lắm. Em mà là bạn nhà báo hay phóng viên phỏng vấn nào, có vài ông kinh tế cứ lên nói này nói kia, chỉ cần hỏi vài câu về xăng chiếm bao nhiêu % vào giá thành hàng hóa, dầu chiếm bao nhiêu, rồi thì chi phí vận tải chiếm bao nhiêu% v.v. Đảm bảo mấy bác đó ngắc ngoải, hết bốc phét. Chỉ về forum bốc phét như em đang tán với các bác đây thôi. Vấn đề quan trọng của kinh tế là sử dụng năng lượng mà ko hiểu sao ko bác nào làm nghiên cứu.

Mk, trong khi cái kho dữ liệu miễn phí của WB, hơn 20.000 papers và report chả thiếu gì báo cáo nghiên cứu về xăng dầu ảnh hưởng lên các nền kinh tế thế giới. Không lấy vài cái làm mẫu cho phương pháp luận rồi áp số liệu ở VN mà làm, ít ra cũng được 1 chút nghiên cứu.

Như chuyện đổ xô đi mua $ hôm qua. Hóa ra toàn khách lẻ, bà con đi mua. Trong khi khách buôn, hàng lớn họ vẫn mua bán bình thường, ko tấp nập. Đúng là g-à vẫn là g-à, hihi. Cũng như các tổ chức nhảy nhót với VNI vừa rồi và tới đây, đảm bảo sẽ ko bằng thằng vốn lớn có chiến lược đầu tư dài hạn ở giai đoạn đáy này đâu. Vì ông nhảy nhót sẽ đa nghi, rồi thế quái nào cũng bắt đầu trở lại đầu tư khi VNI khoảng 500-550,khi đó thì cả năm cũng ko rõ có đc 10% ko.

Vụ $ cũng thế, giá xăng tăng thì ảnh hưởng trực quan gì tới thâm hụt thương mại cơ mà nhao nhao nhảy ra mua $. Tự vệ thì cũng phải có chút võ vẽ, hoặc kiến thức rồi tự vệ, chứ tự vệ kiểu đang yên đang lành, nghe có cướp nên phi ra giữa đường xuống tấn, cho xe máy nó tông vào thì khổ. Trong bất cứ cái gì cũng vậy, có quy luật là bạo phát bạo tàn. $ tăng mạnh thì rồi cũng rớt mạnh. Ai ko kịp đầu cơ thì lại chờ thôi, lao vào vòng xoáy lại giống các bác ôm ếch ở ngọn cây 19xxx, mãi chưa bò xuống được. Rơi xuống thì sợ gãy xương. Chiều qua $ mua bán 17300-17500, giờ còn 17000-17400. Hehe.

Thoai bốc phét tí buổi sáng vậy các bác ạ. Rảnh em lại vào chơi các bác nhá. Nói chuyện xăng dầu em ko có số liệu của mấy bác nghiên cứu nên em ko nói sâu được, chỉ nói vo. Chứ mấy cái này của mấy anh trên thế giới như Kazakhstan, hay TQ, hay v.v.v thì WB họ có nhiều paper hay lắm. Có điều cái đó lại ko phải là VN để tán láo thoai.

Em lộ bài 1 ít cho bác CHA68 đây, là kinh tế Thái lan năm 1997 khủng hoảng, nhưng đỉnh của SET là 1280 cách đó 1,5 năm, còn 1999 mới có dấu hiệu qua khó khăn, nhưng TTCK của nó tạo đáy trước đó 1 năm. Cũng như VNI ấy, kinh tế VN năm nay bất ổn, nhưng cái đỉnh của VNI là từ trước đó 1 năm cơ ạ. Nhiều nước khác cũng thế lắm. Cho nên các quỹ nhà mình bây giờ, nhìn tương lai kinh tế 1 năm tới sẽ ảm đạm nên ko dám vô, nhảy nhót nhưng em đảm bảo các quỹ đó ko sinh lời bằng những ai có chiến lược đầu tư dài hạn lúc này. Nói nhiều quá thì lộ bài hết, các quỹ khác lại gom hàng thì phí. Hehehe. Đoạn này em cho màu trắng, ai đọc đc thì đọc, bác nào biết được thì đừng quote, đừng tô màu lên nhé. Vì các quỹ khác gom mẹ hết hàng của mấy quỹ em quen thì khổ em. Cơ hội mua hàng từ đáy ko nhiều đâu.

Tổng hợp - Luận bàn về Kim ngạch Xuất nhập khẩu và ...

2008-06-09T02:29:00Z

U40:

(5 tháng đầu năm nhập siêu cũng do tăng hạn ngạch nhập khẩu vàng 35 tấn, giờ lại ra định hướng hạn chế nhập vàng rồi, ko biết có làm tăng nhập lậu và lại tăng USD nữa ko?)

chuhoaian68:

à đấy, các bác ạ

nếu bỏ cái đống vàng nhập khẩu về thì nhập siêu là bao nhiêu nhỉ ?!

Alcano:

Người ta đâu có đưa giá trị nhập khẩu vàng vào thống kê HÀNG nhập khẩu mà các bác cứ phải lăn tăn.

Perochan

Nhập siêu nó ko tính là hàng, mà gọi là kim ngạch. Vàng có tính vào kim ngạch nhập khẩu bác nhé.

Đầu năm đến giờ nhập >50 tấn vàng, tức là khoảng 1,5 tỷ $.

Vàng nhập khẩu về ko nên tính là hàng hóa thông thường, mà coi nó là dạng ngoại hối. Tức là thay vì người dân đổ xô mua $$$ phòng thủ, thì họ đã mua vàng, tức là có khoảng 1.5 tỷ $$$ được bà con quần chúng yêu lao động và hòa bình của chúng ta mua vào.

Bỏ qua tính chất 1/10 số nhập siêu, mà hãy coi như người dân vừa múc 1.5 tỷ $$$, múc bao nhiêu có bấy nhiêu, thế thì chợ đen vừa rồi còn lắm vấn đề, ko phải cứ lo sợ domino mà dễ dàng thành domino đâu. Phải có đủ điều kiện, trong đó là khả năng phòng thủ FX của VN đã. Khi mà FX ko đủ và thả lỏng vốn ngoại thì mới là vấn đề.

Khi coi nhập vàng chính là 1 dạng mua $ dự trữ (vì vàng tính = $) thì nên hiểu rộng ra, danh mục nhập khẩu VN vừa rồi rất nhiều nguyên vật liệu, cũng là 1 dạng phòng thủ tiền tệ của các doanh nghiệp. Như thằng TAC năm ngoái, lãi khủng, vì nó nhập nguyên liệu từ năm kia. Hay như thằng BMP năm kia lãi khủng, vì nó nhập nguyên liệu từ năm kìa, tức là từ hồi giá $ có 55$.

Cho nên phải phân tích thật kỹ tình trạng nhập siêu, rồi hãy phán.

Em chả thấy báo nào phân tích cái đó mà cứ phán như đúng rồi.

sharakova:

em trình kém xin hỏi bác petro chút: đồng ý với bác là vàng cũng là một dạng dự trữ nhưng vàng nhập về đâu ở trong tay nhà nước, vậy khi có dòng vốn chảy ra chẳng lẽ nhà nước đứng ra kêu gọi ai đã mua vàng tích trữ thì hãy đưa cho nhà nước à?

Perochan

Cao thấp gì ở đây cơ bác. Toàn tán láo ấy mà.

Vốn chảy ra, thực tế là FII, thì em vẫn cho rằng ko đáng ngại lắm, vì khi nó vào ồ ạt đến nay thì lỗ chổng vó rồi, vả lại thời buổi bây giờ có chạy đc đâu. Cái quan ngại nhất bây giờ, theo em, là vấn đề tâm lý, là vốn trong nước, khi chuyển từ đồng VND sang USD. Chứ còn FII bây giờ chưa phải ghê gớm.

Thế nhưng NN hoàn toàn có thể làm trò kiểu forward $$$/VND kiểu 23000, vì chả ai biết cái hợp đồng đó nó là mấy tỷ $ hay chỉ vài triệu $. Nhưng từ cái đó nó làm bà con mình hoảng và kéo theo hiệu ứng tâm lý, đổ xô đi mua $$$.

Khi bà con có tiền mặt VND, 1 phần đã bỏ ra mua vàng (1,5 tỷ $ đó rồi), còn lại sẽ là nhu cầu mua $$. Vàng nhà nước ko cho xuất bác ạ, chỉ được gia công rồi xuất đi, qua 1 số công ty đặc biệt. Tức là vàng cũng như $$, chỉ vào mà ko ra.

NHTW về bản chất ko nhập vàng về, nhưng việc họ đổi tiền USD cho nhân dân mua vàng, cũng có thể coi là hành động bán USD ra đấy. Vì những người mua vàng đã mất 1 khoản tiền VND tích trữ vàng rồi. Cho nên đánh đồng việc nhập vàng vào nhập siêu là hành động thiển cận.

cu.tran:

Nói thật với các bác là nhà em mới đi nhậu về, em không ăn theo bác Concat đâu, dưng mà em thấy bá Phề-rô tích phân có vẻ hợp lý đó.

Em nghĩ bọn nó đang nấu cháo VN đó. Các bác có thấy trên bloomberg hôm nay chúng nó tầm quất VN mấy bài không.

Thịt c.h.ó sẽ có mắm tôm các bác ợ, các bác cứ bình tĩnh.

Perochan

Thực ra phải xem xét như này, các đánh giá của Fitch hay S&P's là khách quan, có mảng tốt, có mảng xấu. Họ mới chỉ đưa ra bước đầu về hạ OUTLOOK của VN, chứ ko phải hạ rating. Như vậy ko có gì quá đáng, vì rõ ràng VN dang kém đi mọi mặt. Ai cũng biết rồi. Nhắc lại như cái loa cũng bằng thừa.

Với các tờ báo cũng vậy thôi, nhiệm vụ họ là đưa tin. Tiếc rằng nhân dân nhà mình hay thần thánh hóa mấy ông tay lông, kể cả báo chí, nên cứ nghĩ là nó sẽ như nào đó. Hãy chấp nhận đó là 1 hệ thống thông tin, từ Bloomberg, Reuters, FT, WSJ. Những hệ thống thông tin này, nếu bác nào đăng ký mua tin của nó qua các platform, cứ 5-10 s là tòi ra 1 tin khắp thế giới. Nay tốt mai xấu. Khi thì nó bảo giá dầu lên 200, khi thì nó bảo giá dầu xuống 80, khi thì nó bảo kinh tế Mỹqua khủng hoảng, lúc lại nói là chưa hết v.v. Tin nó ra nhiều kinh khủng, nhưng chỉ là tin kiểu TTXVN nhà mình. Đọc để biết, chứ ko có giá trị tuyệt đối để rút vốn hay ko. Báo cáo đánh giá thì có cái tốt cái xấu. Là điều bình thường.

Nên là đọc mấy cái đó để tham khảo. Quan trong nhất là bọn rating agent ấy, rồi mới đến các báo cáo của các quỹ. Sắp tới chắc Moody's cũng hạ outlook VN thoai. Nhưng thế là chính đáng, đâu có gì đáng ngại. Nhưng nên nhớ nó mới chuyển dịch outlook mà thôi, và nếu ko ổn định tình trạng vĩ mô, tình trạng nợ xấu đi thì nó mới hạ rating. Rating về cơ bản là đánh giá chính về nợ. Nhà mình bị thổi phồng thông tin quá mức và thiếu liên quan đến thế giới, nên hay tự gây hoảng loạn, kiểu vụ giá gạo ấy.

Hôm nọ trả lời chất vấn, bác Ba Dũng có nói rất dài về thông tin. Chắc chắn sau đây những phân tích vớ vẩn trên các báo, nhất là các phân tích kinh tế, sẽ bị cạo hoặc sửa ra trò. Không ai cấm nói thật và suy nghĩ của nahf báo, nhưng những phân tích nói chung chung rồi hô hào này nọ, dễ gây nhầm lẫn trong quần chúng nhân dân đa phần ko am hiểu kinh tế, sẽ bị tuýt còi.

Em ví dụ ngắn, chẳng hạn bài của Hải Lý trên TBKTSG mới nhất, đoạn cuối có nói rằng NHTW phải giảm lãi suất. Rất tiếc là Hải Lý tu nghiệp mấy khóa báo chí ở NN, ko hiểu rằng nếu muốn nói NHTW giảm lãi suất thì phải nói cụ thể là giảm bao nhiêu, .25% hay 1% hay như nào. Nói chugn chugn kiểu vô thưởng vô phạt, ko ai bắt bẻ được ko phải tác phong của nhà báo chuyên nghiệp, mà của mấy nhà kinh tế vườn trên các forum thì đúng hơn. Khi nói cụ thể con số, có thể đúng có thể sai, nhưng nó sẽ gắn với trách nhiệm ngòi bút trong đó, là có đầu tư nghiên cứu, phân tích số liệu cụ thể. Chứ còn chỉ nhìn chung chung 1 mặt thế này thế kia rồi bảo ông phải làm thế này thế nọ sẽ rất khó.

Nếu nói số liệu cụ thể, báo chí sẽ dễ bị việt vị, kiểu VNEconomy, lôi số liệu đầu tư chứng khoán của các ngân hàng, rồi bị ACB gửi thư còn đòi dạy lại kiến thức cho nhà báo nữa. Nhìn những bài báo nói xấu, đa phần là nói chung chung, ko có số liệu.

Hay 1 ví dụ khác là tiến sỹ Trần Ngọc Thơ, từng có bài nói về CT03. Khi đó ông bảo là làm chính sách phải từ từ cho người ta tiêu hóa, bụp 1 cái như vậy là ko được. Còn vừa rồi lên báo tuổi trẻ lại nói rằng cần ra chính sách nhanh như cứu hỏa. v.v.v Nói thực là em ko thể nào hiểu được vấn đề áp dụng vào thực tiễn của các bác nghiên cứu ở VN. Các bác ấy đã bao giờ đặt mình vào vị trí thực tiễn chưa nữa?

Chứ còn nói chung chung trên báo như vậy, sẽ khiến dân chúng hoang mang và chính phủ như kiểu đẽo cày giữa đường vậy.

Lúc này ko phải hô hào tốt hay xấu, mà cần những phân tích, nhận định có chất lượng từ phía báo chí hay quan chức có kinh nghiệm hay giới nghiên cứu có số liệu đàng hoàng, ko phải là lúc lấy số má trên diễn đàn hay báo chí, rằng tôi từng nói thế này thế kia mà ông đé o nghe.

Đơn giản như vấn đề nhập siêu, sao ko ai nói lên rằng VN đang xây cái lọc dầu Dung Quất mà chỉ riêng dây chuyền phân đoạn Ethylene trị giá cả tỷ $, tập trung xây dựng trong 2 năm 2007-2008, để 2/2009 hoạt động. Cả cụm công nghiệp Dugn Quất 25.000 người đang đổ xô làm, vốn 10 tỷ$$ gấp rút xây dựng hàng loạt nhà máy trong năm ngoái và năm nay, ko ai nói đến cái đường ống khí và 2 nhà máy điện Cà Mau 4000 Mwt (= 7% sản lượng điện quốc gia), 3 cái này giá gần 2 tỷ $, ko ai nói đến 5 cái tàu chở dầu mà VN ký kết để mua, mỗi cái trị giá gần 200 triệu $, rồi 25 cái máy bay mới ký với Boeing và Airbus v .v.v

Hôm nọ em nói về phân tích tình trạng nhập siêu cho rõ ràng, hôm nay em nói thêm 1 số liệu đó để các bạn nhà báo (em biết hay vô đây ) lấy số liệu mà báo cáo.

CÒn mua $$ thì em chả hô hào các bác bán ra hay mua vào. Đó là tùy quan điểm mỗi người. Em thì vẫn đánh giá lựa vàng thấp, mua vàng hay hơn. Vì nếu dầu lên 200$ thì KTVN chắc bi đát thật sự, nhưng kinh tế Mỹ cũng ko kém, tức là đồng $$$ cũng thấp đi. Chỉ có vàng sẽ ổn định nếu dầu lên 200$.

TVP - Binh pháp Tôn Tử

2008-04-15T02:04:00Z

Tại hạ tìm được trong đống sách cũ thấy bản dịch Tôn tử binh pháp, gồm 13 thiên, thấy ngắn gọn mà súc tích. Nghĩ không phải ai cũng đã đọc nên post dần lên đây cho chư huynh đệ cùng xem. Nghe nói "thương trường như chiến trường" biết đâu chư huynh đệ lượm được tuyệt chiêu nào trong đó để dùng chăng?
Thiên thứ 1: Kế
Tôn tử nói: Chiến tranh là đại sự của quốc gia, quan hệ tới việc sống chết của nhân dân, sự mất còn của nhà nước, không thể không khảo sát nghiên cứu cho thật kỹ. Cho nên, phải dựa vào năm mặt sau đây mà phân tích, nghiên cứu, so sánh các điều kiện tốt xấu giữa hai bên đối địch, để tìm hiểu tình thế thắng bại trong chiến tranh: Một là Đạo, hai là Thiên, ba là Địa, bốn là Tướng, năm là Pháp. Đạo là chỉ việc chính trị, đạo nghĩa, phải làm cho nguyện vọng của dân chúng và vua nhất trí với nhau, đồng tâm đồng đức. Có như vậy, trong chiến tranh mới có thể bảo nhân dân vì vua mà chết, vì vua mà sống, không sợ hiểm nguy. Thiên là thiên thời, nói về ngày đêm, trời râm trời nắng, trời lạnh trời nóng, tức tình trạng về khí hậu thời tiết. Địa là địa lợi, nói về đường sá xa gần, địa thế hiểm yếu hay bằng phẳng, khu vực tác chiến rộng hẹp, địa hình phải chăng có lợi cho tiến công, phòng thủ, tiến tới, thối lui. Tướng là tướng soái, tức nói về tài trí, uy tín, lòng nhân ái, lòng can đảm, sự uy nghiêm của người tướng. Pháp là pháp chế, nói về tình trạng tổ chức, biên chế, sự quy định về hiệu lệnh chỉ huy, sự phân chia chức quyền của tướng tá, sự cung ứng vật tư cho quân đội và chế độ quản lý... Tình huống về năm mặt nói trên, người tướng soái không thể không biết. Chỉ khi nào hiểu rõ và nắm chặt được những tình huống đó thì mới có thể giành được sự thắng lợi. Không thật sự hiểu rõ và nắm chắc được thì không thể đắc thắng. Cho nên phải từ bảy mặt sau mà tính toán, so sánh những điều kiện đôi bên giữa địch và ta để tìm hiểu tình thế thắng bại trong chiến tranh. Tức là phải xem xét: Vua bên nào có nền chính trị được lòng dân hơn? Tướng soái bên nào có tài năng hơn? Thiên thời địa lợi bên nào tốt hơn? Pháp lệnh bên nào được quán triệt hơn? Thực lực quân đội bên nào mạnh hơn? Binh sỹ bên nào được huấn luyện thành thục hơn? Thưởng phạt bên nào nghiêm minh hơn?
Căn cứ vào những điều đó, ta có thể tính toán mà biết trước được ai thắng ai thua. Nếu chịu nghe mưu kế của ta, để cho ta chỉ huy tác chiến thì chiến tranh có thể thắng lợi, ta sẽ ở lại; Nếu không chịu nghe mưu kế của ta, cho dù có dùng ta để chỉ huy tác chiến, chiến tranh tất nhiên bị thất bại, ta sẽ rời đi (câu này tối nghĩa quá., nguyên tác là "Tướng thinh ngã kế, dụng chi tất thắng, lưu chi; tướng bất thinh ngã kế, dụng chi tất bại, khứ chi", huynh đệ nào biết thì chỉ giáo dùm) Nếu kế sách có lợi và được chấp thuận, còn phải tìm cách tạo ra tình thế có lợi để làm điều kiện phụ trợ bên ngoài cho việc tiến hành chiến tranh. Thế, tức là căn cứ vào tình huống phải chăng có lợi để mà có hành động tương ứng. Dùng binh đánh giặc là hành động dối trá (nguyên tác "Binh giả, quỷ đạo giã" là câu cửa miệng rất nổi tiếng của các vị trí tướng). Thông thường, nếu có thể tấn công thì giả như không thể tấn công, muốn đánh như giả như không muốn đánh, muốn hành động ở gần nhưng giả như muốn hành động ở xa, muốn hành động ở xa nhưng lại giả như muốn hành động ở gần. Lấy lợi mà dụ kẻ tham, chiến thắng kẻ loạn, phòng bị kẻ có thực lực, tránh kẻ thù mạnh, khiêu khích kẻ hay giận dữ. Địch khinh thường thì làm chúng thêm kiêu, địch nhàn hạ thì làm chúng vất vả, địch đoàn kết thì làm chúng ly tán. Tấn công kẻ thù lúc chúng không phòng bị, hành động khi chúng không ngờ tới (nguyên tác "Công kỳ vô bị, xuất kỳ bất ý") Tất cả những điều nói trên đều là sự khôn khéo để thủ thắng của nhà quân sự, nhưng lại không thể quy định trước một cách máy móc. Phàm trước khi khai chiến, đoán được thắng là do tính toán đầy đủ.Trước khi khai chiến mà đoán không thắng là do tính toán không chu đáo. Tính nhiều hơn tính ít, huống hồ không tính toán gì. Quan sát đủ các mặt đó, ai thắng ai bại có thể đoán trước được.

Thiên thứ 2: Tác chiến
Tôn tử nói: Nguyên tắc chung khi dụng binh tác chiến là khi phải huy động chiến xa nghìn chiếc, xe tải nặng nghìn chiếc, quân đội mười vạn, vận lương đi xa nghìn dặm, thì tình huống đó, chi phí ở tiền phương và hậu phương, chi phí đãi khách khứa sứ thần, bảo dưỡng và bổ sung tiêu phí nghìn vàng thì mới có thể cho mười vạn quân xuất chinh được. Dùng một đạo quân khổng lồ như thế để tác chiến thì đòi hỏi phải thắng nhanh. Nếu kéo dài thời gian, quân đội sẽ mệt mỏi, nhuệ khí sẽ suy giảm; tấn công thành trì sẽ hao hết sức chiến đấu, quân đội tác chiến ở ngoài lâu có thể làm nền tài chính của quốc gia gặp khó khăn. Nếu quân đội mỏi mệt, nhuệ khí suy giảm thì lúc đó cho dù là người tài giỏi sáng suốt đến đâu cũng không thể cứu vãn tình thế được. Cho nên dùng binh đánh giặc, chỉ nghe nói trong tốc thắng có những thiếu sót vụng về chứ không bao giờ có việc kéo dài mà lợi cho quốc gia cả. Cho nên người không hiểu biết chỗ hại khi dụng binh thì không thể hiểu được chỗ lợi trong dụng binh. Người giỏi dụng binh, lính mãn ngũ ko gọi lại, lương thực ko vận tải quá 3 lần, quân nhu lấy tại nước mình, lương thực giải quyết tại nước địch. Được vậy thì lương thảo cấp dưỡng cho quân đội sẽ được thoả mãn. Sở dĩ quốc gia phải nghèo vì dụng binh là do vận tải lương thực đi quá xa. Vận tải lượng thực xa, bá tánh sẽ nghèo. Chung quanh nơi quân đội tập kết, vật giá sẽ cao vọt bất thường. Vật giá cao vọt sẽ làm cho tiền tài của bách tính khô kiệt. Tiền tài khô kiệt tất phải gấp rút thu thêm thuế. Sức mạnh tiêu hao hết, tiền tài khô kiệt, trong nước khắp đồng quê nhà nhà đều trống rỗng. Bách tính thì tiền tài 10 phần hao bẩy, quốc gia thì xe hỏng ngựa mỏi mười phần hết sáu. Cho nên tướng soái giỏi lấy lương thực ở nước địch. Ăn 1 chung gạo ở nước địch bằng 20 chung gạo ở nước nhà. Dùng 1 thạch cỏ ở nước địch bằng 20 thạch cỏ ở nước nhà. Muốn quân hăng hái giết địch phải làm quân biết hận địch. Cướp của địch mà thưởng cho quân nhà. Đánh bằng xe, cướp được hơn 10 cái thì thưởng cho người đầu tiên cướp được. Bỏ cờ xe địch, cắm cờ quân nhà mà dùng chung với xe nhà. Đãi tù binh tử tế thì thắng địch mà làm quân nhà thêm mạnh. Thế nên dụng binh cốt thắng, ko cốt kéo dài.
Tướng soái giỏi dụng binh là thần hộ mệnh của dân, là người giữ sự an nguy cho quốc gia.

Thiên thứ 3: Mưu công
Tôn tử nói: Đại phàm cái phép dụng binh,

-Làm cho cả nước địch khuất phục trọn vẹn là thượng sách (đánh nó là hạ sách)

-Làm cho toàn quân địch chịu khuất phục là thượng sách (đánh nó là hạ sách)

-Làm nguyên lữ quân địch khuất phục là thượng sách (đánh nó là hạ sách)

-Làm nguyên một tốt địch khuất phục là thượng sách (đánh nó là hạ sách)

-Làm nguyên một ngũ địch khuất phục là thượng sách (đánh nó là hạ sách)

Thế nên bách chiến bách thắng cũng chưa phải cách sáng suốt trong sự sáng suốt. Không cần đánh mà làm kẻ địch khuất phục mới gọi là sáng suốt nhất trong sự sáng suốt. Cho nên thượng sách trong việc dùng binh là lấy mưu lược để thắng địch, kế đó là thắng địch bằng ngoại giao, kế nữa là dùng binh thắng địch, hạ sách là tấn công thành trì. Đánh thành là biện pháp bất đắc dĩ, chế tạo chiến xa, vũ khí phải mất 3 tháng mới hoàn thành, chuẩn bị binh mã lại mất 3 tháng nữa. Tướng sốt ruột xua quân đánh thành, thương vong 3 phần mất 1 mà vẫn chưa hạ được. Đó chính là cái hại của việc đánh thành. Cho nên người giỏi dụng binh, thắng địch mà không phải giao chiến, đoạt thành mà không cần tấn công, phá quốc mà không cần đánh lâu, nhất địch phải dùng mưu lược toàn thắng mà thủ thắng trong thiên hạ, quân không mỏi mệt mà vẫn giành được thắng lợi hoàn toàn.
Phép dụng binh, gấp mười lần địch thì bao vây, gấp năm lần địch thì tấn công, gấp đôi chì chia ra mà đánh, bằng địch thì phải đánh khéo, kém địch thì rút, tránh giao tranh với địch. Binh yếu mà đánh thẳng tất bị bắt làm tù binh. Tướng soái là trợ thủ của quốc gia, trợ thủ tốt thì nước cường thịnh, kém thì nước suy yếu.
Vua có thể gây bất lợi cho việc quân trong 3 trường hợp: Ko biết quân ko thể tiến mà bắt tiến, ko biết quân ko thể thoái mà bắt thoái, đó là trói buộc quân đội. Ko biết việc quân mà can dự vào khiến tướng sĩ hoang mang khó hiểu. Ko biết mưu kế dụng binh mà can dự vào khiến tướng sĩ băn khoăn nghi ngờ. Quân hoang mang nghi ngờ thì các nước chư hầu thừa cơ tấn công. Đó là tự làm rối mình khiến địch thắng. Cho nên có năm điều có thể thắng:

-Biết có khả năng đánh hay ko có khả năng đánh

-Biết dựa vào binh lực nhiều ít mà đánh

-Quân tướng đồng lòng hay không

-Lấy quân có chuẩn bị đánh quân ko chuẩn bị

-Tướng giỏi mà vua ko can thiệp vào

Đây là 5 điều có thể đoán trước đc thắng lợi.
Cho nên có thể nói: Biết địch biết ta, trăm trận ko bại, biết ta mà ko biết địch trận thắng trận bại, ko biết địch ko biết ta, trận nào cũng bại. (nguyên văn: Tri bỉ tri kỷ giả, bách chiến bất đãi, bất tri bỉ nhi tri kỷ, nhất thắng nhất phụ, bất tri bỉ bất tri kỷ, mỗi chiến tất đãi)

Thiên thứ 4: Hình
Tôn tử nói: Trước kia người giỏi dụng binh đánh giặc, trước tiên phải ko để bại, sau mới đánh bại kẻ địch. Ko để bại là do mình, giành chiên thắng là tại địch. Thế nên người giỏi dụng binh có thể làm kẻ địch ko thắng đc mình, nhưng ko chắc làm kẻ địch bị ta đánh thắng. Cho nên nói thắng lợi có thể dự kiến nhưng ko nhất thiết đòi hỏi đc (thắng khả tri,i nhi bất khả vi) Ko thể thắng được thì thủ, có thể thắng đc thì công. Thủ là do chưa đủ điều kiện, công là khi điều kiện có thừa. Người giỏi thủ ém quân tại các loại địa hình, người giỏi công phát huy mọi thế mạnh, thế nên bảo toàn đc lực lượng mà vẫn toàn thắng ("thiện thủ giả, tàng ư cửu địa chi hạ, thiện công giả, động ư cửu thiên chi thượng"). Dự đoán chiến thắng mà ko hơn nhiều người thì chưa gọi là giỏi trong những người giỏi, thắng 1 trận mà thiên hạ gọi là giỏi thì cũng chưa gọi là giỏi trong những người giỏi.. Cũng như nhấc một cọng lông thì ko kể là khoẻ, nhìn thấy nhật nguyệt ko kể là mắt tinh, nghe đc sấm sét ko kể là tai thính. Thời xưa, người giỏi dụng binh thường đánh bại kẻ địch dễ thắng nên việc giành đc chiến thắng ấy ko đc tiếng là trí dũng. Chiến thắng của họ là không có gì phải nghi ngờ vì nó dựa trên cơ sở tất thắng kẻ địch đã lâm vào thế thất bại. Cho nên người giỏi dụng binh bao giờ cũng đặt mình vào thế bất bại mà cũng không bỏ qua cơ hội nào để thắng địch. Vì vậy, đội quân chiến thắng bao giờ cũng tạo điều kiện để thắng, sau mới giao tranh, đội quân chiến bại thường giao tranh tranh trước, sau mới tìm chiến thắng bằng sự cầu may. Người giỏi dụng binh có thể từ các mặt tu sửa cái lẽ không thể thắng để nắm đc quyền quyết định sự thắng bại. Phép dụng binh là: Thứ nhất là "độ", thứ hai là "lượng", thứ 3 là "số", thứ 4 là "xứng", thứ 5 là "thắng". Tính thế sinh độ, độ sinh lượng, lượng sinh số, số sinh xứng, xứng sinh thắng. Thắng binh dùng "dật" đánh "thù", bại binh dùng "thù" chống "dật". Người chiến thắng là người có quân lực hùng mạnh, chỉ huy tác chiến dùng binh như tháo nước đổ từ trên trời xuống vậy, cái này gọi là hình của binh lực quân sự (Nguyên văn "Thắng giả chi chiến dân dã, nhược quyết tích thuỷ ư thiên nhẫn chi khê giả, hình dã ")

(dật=1/24 lạng; lạng=1/24 thù)

Thiên thứ 5 : THẾ
- Tôn Tử nói : Phàm điều khiển quân, bất kể nhiều hay ít đều là việc tổ chức biên chế quân đội, chỉ huy quân nhiều hay ít là vấn đề hiệu lệnh. Thống lĩnh toàn quân gặp địch tấn công mà không bị bại trận, ấy là nhờ vào thuật biến hóa kỳ ảo khi dùng binh là chính. Dùng binh công địch được thế như lấy đá chọi trứng, ấy là nhờ biết vận dụng chính xác tránh thực chọn hư.
- Phàm việc tác chiến, dùng chính binh đối địch, kỳ binh thủ thắng. Tướng giỏi dùng binh sẽ biết biến hóa tác chiến như trời đất không bao giờ cùng đường, sông biển không bao giờ cạn nước. Như mặt trăng mặt trời, lặn rồi lại mọc ; như bốn mùa thay đổi, qua rồi lại đến. Âm nhạc cũng không quá 5 thanh âm, nhưng biến hóa khôn lường, nghe sao cho hết được ; sắc màu cũng chỉ có 5 màu, nhưng biến hóa nhìn sao cho tận ; vị bất quá cũng chỉ có 5 vị, như biến hóa nếm sao cho đủ. Chiến thuật cũng chỉ có kỳ và chính, nhưng biến hóa của kỳ và chính là vô cùng vô tận. Kỳ chính chuyển hóa lẫn nhau như vòng tròn không có khởi điểm cũng không có kết thúc, ai có thể biết được ?
- Nước sông chảy xiết cuốn trôi cả đá gạch, đó là nhờ thế nước lũ. *** ưng vồ mồi chỉ cần 1 cú là có thể xé nát con mồi, đó là dựa vào thế tiết nhanh như chớp nhoáng. Người chỉ huy giỏi là người biết tạo nên thế hiểm hay tiết chớp nhoáng. Thế hiểm như cung đã giương hết mức, tiết chớp nhoáng như lấy nỏ phóng tên, nhanh vô cùng.
- Trong khi tác chiến, người ngựa rối loạn mà không để đội hình rối loạn. Hỗn loạn mù mịt mà vẫn đâu ra đấy, duy trì được thế, tiết thì không bị bại.
- Ta có tổ chức chặt chẽ thì khiến địch hỗn loạn, ta có lòng dũng cảm thì khiến địch khiếp sợ, ta có binh lực lớn thì khiến địch suy yếu. Chặt chẽ hay hỗn loạn là do ở tổ chức biên chế, dũng cảm hay khiếp sợ là do ưu thế tạo nên, lớn mạnh hay suy yếu là do thực lực đối sách thể hiện ra. Tướng giỏi là biết cách điều khiển quân địch, ngụy trang để dụ địch khiến kẻ địch di động theo ý mình, dùng lợi nhỏ dụ kẻ địch, địch ắt đến để chiếm. Dùng cách đó mà khiến quân địch đến nạp mạng.
- Người giỏi tác chiến là biết tạo ra tình thế có lợi chứ không trách thuộc cấp, biết chọn lựa và sử dùng nhân tài để tạo nên lợi thế. Người giỏi tác chiến tạo ra thế giống như lăn gỗ đá, gỗ đá ở chỗ bằng thì nằm im, ở chỗ nghiêng dốc thì dịch chuyển, vuông thì dừng, tròn thì lăn. Bởi vậy mà người giỏi chỉ huy tác chiến cũng như lăn hòn đá tròn từ trên núi cao vạn trượng xuống chân núi vậy. Thế tạo ra chính là như vậy.

Thiên thứ 6 : Hư Thực
Tôn Tử viết :
- Phàm đến chiến địa trước, rồi đợi địch, là chiếm được thế chủ động an nhàn, đến chiến địa sau ứng chiến với địch là lâm vào thế mệt mỏi. Vì thế, người chỉ huy tác chiến giỏi là người có thể điều khiển quân địch chứ không thể theo sự điều khiển của quân địch.

- Khiến quân địch đến nơi ta làm chủ trước là kết quả của việc dùng lợi nhỏ nhữ địch. Khiến địch không thể đến nơi nó muốn, ấy là do ta ngăn cản được nó. Do thế, địch đang nghỉ ngơi, ta phải làm cho nó mệt mỏi, địch đầy đủ lương thảo, ta phải làm cho chúng đói khát, địch đóng trại yên ổn, ta phải làm cho chúng di chuyển, đó là vì nơi ta tấn công, địch ắt phải đến ứng cứu. Quân ta đi được nghìn dặm mà không mệt mỏi là do ta đến những nơi không bị địch ngăn trở, ta đánh mà chắc thắng là do ta tấn công vào nơi địch không cách gì phòng thủ, ta phòng thủ vững chắc do ta biết trước nơi sẽ bị địch tấn công.

- Người giỏi tiến công là người có thể làm cho địch không biết nơi mà phòng thủ, người giỏi phòng thủ là người có thể làm cho địch không biết phải tiến công vào nơi nào. Vi diệu, vi diệu đến mức vô hình. Thần kỳ, thần kỳ đến mức vô thanh. Vì thế mà ta có thể nắm vận mạng của quân địch trong tay. Ta tiến công mà địch không cản nỗi vì ta như tiến vào chỗ không người, ta thoái lui mà địch không đuổi theo vì ta hành động nhanh lẹ, địch không đuổi kịp. Bởi thế, ta muốn đánh thì dù địch có lũy cao hào sâu cũng phải ứng chiến với ta vì ta đánh vào nơi địch buộc phải ứng cứu, ta không muốn đánh thì vạch đất mà phòng thủ, địch cũng không thể đến đánh ta vì ta làm cho chúng phải đổi hướng tiến công.

- Ta khiến địch để lộ thực lực mà ta thì vô hình thì ta có thể tập trung binh lực, còn địch thì phân tán lực lượng. Ta tập trung binh lực ở một nơi mà địch phân tán lực lượng ở mười chốn, tức là ta dùng mười đánh một (he he … địch không chột cũng … chết vì bị hội đồng), như thế quân ta đông quân địch ít, lợi thế hẳn cho ta. Dùng nhiều đánh ít, tương quan lực lượng ta với địch rõ ràng là mình thắng. Nơi ta muốn tiến công, địch chẳng thể nào biết, không thể biết ắt địch phải bố trí phòng thủ nhiều nơi, đã phòng bị nhiều nơi thì quân số bị phân bố ắt nơi ta cần tiến công sẽ có ít quân địch. Địch giữ được “mặt tiền” thì mặt sau mỏng yếu, giữ được bên trái thì bên phải yếu mỏng. Binh lực mỏng là vì phòng bị khắp nơi, binh lực dồi dào là nhờ buộc địch phải phòng bị khắp chỗ.

- Vì thế, biết trước chiến địa và thời gian giao tranh thì dù xa ngàn dặm cũng có thể giao phong với địch. Không biết sẽ đánh ở đâu và vào lúc nào thì cánh trái không thể tiếp ứng cánh phải, cánh phải không thể ứng tiếp cánh trái, mặt tiền không thể ứng cứu với mặt hậu, mặt hậu không thể ứng cứu mặt tiền, huống hồ xa ngoài ngàn dặm, gần trong vài dặm thì thế nào ? Theo ý ta, vượt người về số quân đâu có ích chi cho ta trong việc thắng bại, thắng lợi có thể do ta tạo thành. Quân địch tuy đông, có thể làm cho chúng không thể đấu với ta được.

- Phải bày mưu lập kế, phân tích kế hoạch tác chiến của quân địch, khiêu khích địch để nắm tình hình và phương cách hành quân của địch, trinh sát xem chỗ nào có lợi, chỗ nào bất lợi, đánh thử xem binh lực của địch mạnh yếu thực hư thế nào. Ta ngụy trang thật khéo khiến địch không tìm ra tung tích thì dù gián điệp có vào sâu trong đội hình cũng không biết rõ được quân ta, kẻ địch khôn ngoan mấy cũng chẳng biết cách đối phó với quân ta. Căn cứ vào sự thay đổi tình hình của địch mà vận dụng linh hoạt chiến thuật, dù có bày sẵn thắng lợi trước mắt chúng cũng không nhận ra sự ảo diệu của nó. Người ngoài chỉ biết ta dùng phương kế thắng địch chứ không biết ta đã vận dụng phương kế đó thế nào. Vì vậy, chiến trường lần sau không lặp lại phương thức đã dùng trong lần trước mà phải thích ứng với tình hình mới, biến hóa vô cùng vô hình.

- Cách dùng binh cũng như dòng chảy của nước vậy, quy tắc vận hành của nước là từ chỗ cao đổ xuống thấp. Thắng lợi trên chiến trường là do ta biết tránh chỗ cứng, chỗ thực của quân địch mà đánh vào chỗ mềm, chỗ hư của địch. Nước tùy địa hình cao thấp mà định được hướng chảy, tác chiến căn cứ vào tình hình của địch mà quyết định cách đánh. Dụng binh tác chiến không có hình thế cố định, không có phương thức nhất định. Dựa vào biến đổi của địch mà chiến thắng thì gọi là dụng binh như thần.
Ngũ hành tương sinh tương khắc, không có hành nào luôn thắng, bốn mùa nối tiếp nhau thay đổi, không có mùa nào cố định mãi, bóng mặt trời lúc dài lúc ngắn, vành trăng có khi tròn khi khuyết.

Thiên thứ 7 : Quân Tranh

Tôn Tử viết (Sun zi yue) :

- Phàm dụng binh chi pháp …ý quên … phép dùng binh thường, tướng soái nhận lệnh vua, trưng tập dân chúng, tổ chức quân đội, sau mới bày trận đối địch. Trong quá trình đó, khó nhất là quân tranh, nghĩa là giành lấy lợi thế. Cái khó nhất của việc này là phải biến đường vòng thành đường thẳng, biến bất lợi thành có lợi. Tuy đi đường vòng nhưng lấy cái lợi nhỏ dụ địch thì mới có thể xuất phát sau mà tới được trước yếu địa cần tranh, thế là hiểu được phương pháp biến cong thành thẳng.

- Quân tranh vừa có cái lợi, vừa có nguy hiểm. Nếu đem toàn quân có trang bị nặng nề đi tranh thì không thể đạt được dự định, nếu bỏ lại trang bị nặng thì trang bị nặng sẽ tổn thất. Vì thế, cuốn giáp tiến gấp, ngày đêm không nghỉ để đi trăm dặm tranh lợi thì tướng lĩnh ba quân có thể bị bắt, lính khỏe tới trước, yếu tới sau. Cuối cùng chỉ có một phần mười binh lực đến trước. Đi năm mươi dặm tranh lợi, tướng lĩnh tiền quân sẽ bị chặn, chỉ có một nửa binh lực tới trước. Đi ba mươi dặm tranh lợi, chỉ có hai phần ba binh lực tới trước. Quân đội không có trang bị nặng ắt thua, không có lương thảo ắt chết, không có vật tư ắt khó sống.

- Chưa biết ý đồ chiến lược của các chư hầu, không thể tính việc kết giao ; chưa thông địa hình sông núi, đầm hồ, không thể hành quân ; không dùng người dẫn đường không thể chiếm địa lợi. Dùng binh đánh trận phải dựa vào biến hóa gian trá mới mong thành công, phải căn cứ vào chỗ có lợi hay không mà hành động, tùy sự phân tán hay tập trung binh lực mà thay đổi chiến thuật. Quân đội hành động thần tốc thì nhanh như gió cuốn, hành động chậm rãi thì lừng khừng như rừng rậm, khi tấn công thì như lửa cháy, khi phòng thủ thì như núi đá, khi ẩn mình thì như bóng tối, khi xung phong thì như sấm sét. Chiếm được làng xã phải phân binh đoạt lấy, mở rộng lãnh thổ, phải phân binh trấn giữ ; cân nhắc lợi hại được mất rồi mới tùy cơ hành động. Trước hết phải rõ phương pháp biến cong thành thẳng để giành thắng lợi, ấy là nguyên tắc hành quân.

- Quân Chính viết : “Ngôn bất tương văn, cố vi kim cổ, thị bất tương kiến, cố vi tinh kỳ” có nghĩa là “khi tác chiến mà dùng lời nói chỉ huy e quân nghe không được, phải cần đến chiêng trống ; dùng động tác e quân không nhìn thấy, phải cần đến cờ lệnh. Chiêng trống, cờ lệnh dùng để thống nhất hành động của toàn quân. Toàn quân đã hành động nhất nhất thì người lính dũng cảm không thể tiến một mình, người lính nhút nhát cũng không thể lùi một mình, đó là phương pháp chỉ huy toàn thể đội hình tác chiến”.

- Đối với quân địch, có thể làm tan nhuệ khí của chúng ; đối với tướng địch, có thể làm dao động quyết tâm của họ. Sĩ khí của quân đội lúc mới giao chiến thì hăng hái, sau một thời gian dần dần suy giảm, cuối cùng tiêu tan. Người giỏi dùng binh phải tránh nhuệ khí hăng hái của địch cho đến khi nhuệ khí đó của chúng bị tiêu tan giảm sút thì đánh, đó là cách nắm chắc sĩ khí quân đội. Lấy sự nghiêm chỉnh của quân ta đối phó với sự hỗn loạn của quân địch, lấy sự bình tĩnh của quân ta đối phó với sự hoang mang của quân địch, đó là cách nắm chắc tâm lý quân đội. Lấy gần chờ xa, lấy nhàn chờ mệt (dĩ dật đãi lao), lấy no chờ đói, đó là cách nắm chắc sức chiến đấu của quân đội. Không đi chặn đánh quân địch đang có hàng ngũ chỉnh tề, không đánh kẻ địch có thế trận và lực lượng hùng mạnh, đó là cách nắm vững biến hóa chuyển động.

- Nguyên tắc dùng binh là : địch chiếm núi cao thì không đánh lên, địch dựa vào gò đống thì không nên đánh chính diện, địch vờ thua chạy thì không nên đuổi theo, quân địch tinh nhuệ thì chưa nên đánh vội, địch cho quân ta nhử mồi thì mặc kệ chúng, địch rút về nước thì không nên chặn đường, bao vây quân địch nên chừa một lối thoát cho chúng, địch cùng khốn thì không nên quá bức bách chúng. Phép dùng binh là như thế.

Thiên thứ 8 : Cửu Biến
Tôn Tử viết :
- Phàm dụng binh chi pháp, chủ tướng nhận lệnh của vua, tập hợp quân đội, quân nhu (giáo, khí, lương, tiền, …), khi xuất chinh ở “phỉ địa” (đất xấu) thì không dựng trại, ở “cù địa” (đất có đường lớn thông suốt) phải kết giao với nước láng giềng, ở “tuyệt địa” không được nấn ná, ở “vi địa” (đất bị vây) thì phải tính kế, ở “tử địa” phải liều chết quyết chiến. Có những đường không nên đi, có những loại địch không nên đánh, có những thành không nên công, có những vùng không nên giành, có những lệnh vua không nên nghe. Tướng lĩnh tinh thông những ứng biến trên mới là người biết cách dùng binh. Không tinh thông những ứng biến ấy, dù có nắm được địa hình cũng không thể giành được địa lợi. Chỉ huy quân đội mà không biết dùng những ứng biến ấy thì dù biết năm điều lợi cũng không thể phát huy được toàn bộ tác dụng của quân đội.
- Tướng lĩnh thông minh suy tính tất phải cân nhắc hai phương diện lợi hại. Khi gặp tình hình bất lợi, phải tìm cho được điều lợi mới thành được đại sự. Gặp tình hình thuận lợi, phải cố thấy rõ những yếu tố bất lợi mới kịp thời giải trừ được tai biến.
- Muốn khuất phục chư hầu, phải đánh vào chỗ nguy hại của họ ; muốn điều khiển chư hầu, phải buộc họ làm những việc họ không thể không làm ; muốn ép họ vào thế bị động, phải dùng lợi mà dẫn dụ họ.
- Nguyên tắc dùng binh là : không chờ địch đến đánh ta, mà phải tập trung vào việc sắp sẵn kế sách đối phó ; không đợi địch tấn công ta, mà phải trông vào thành lũy của ta vững chắc, địch không thể hạ được.
- Làm tướng có 5 điểm nguy hiểm : liều chết khinh suất có thể bị giết, tham sống sợ chết có thể bị bắt, nóng giận hồ đồ có thể mắc mưu, liêm khiết tự trọng không chịu được nhục nhã, thương dân có thể lo buồn bất an. Phạm 5 sai lầm đó thì tai họa khó lường cho việc dùng binh. Quân bị diệt, tướng bị giết đều do 5 điểm nguy hiểm ấy mà ra, không thể không suy xét kỹ.

Thiên thứ 9 : Hành Quân
Tôn Tử viết :
- Khi hành quân và dựng trại ở những dạng địa hình khác nhau, khi phán đoán tình hình quân địch, phải chú ý : ở vùng núi, phải dựa vào vùng sơn cốc có nước và cỏ, hạ trại tại chỗ cao, hướng về ánh sáng. Nếu địch chiếm được chỗ cao thì không đánh lên. Khi vượt sông, nên hạ trại xa bờ. Nếu địch vượt sông đánh ta, ta không nên giao chiến với địch ở dưới sông, chờ địch sang sông được phân nửa mới đánh thì được lợi. Nếu muốn quyết chiến với địch, nên bày trận sát bờ sông. Hạ trại bên bờ sông cũng phải chiếm chỗ cao, đón ánh sáng, không được theo hướng ngược dòng sông công địch. Nếu gặp vùng đầm lầy nước mặn, phải ở gần nơi có nước và cỏ, lưng dựa vào lùm cây. Nếu gặp vùng đồng bằng, phải chiếm nơi rộng rãi, bên phải có gò cao, phía trước mặt thấp, phía sau lưng cao. Nhờ lợi thế của 4 cách xử trí đó mà Hoàng Đế đã thắng 4 vị vua khác.
- Phàm hạ trại nên ở nơi cao ráo tránh ẩm thấp, ở nơi sáng tránh chỗ tối tăm, ở nơi gần cỏ và nước có đường vận chuyển quân nhu tiện lợi, tướng sĩ không bị nhiễm bệnh, đó là đảm bảo cho chiến thắng. Hành quân ở vùng nhiều gò đống, đê điều, tất phải chiếm phần cao ráo sáng sủa, chủ yếu dựa vào phía bên phải. Cái lợi của cách dùng binh này là được lợi thế địa hình hỗ trợ.
- Phần thượng lưu mưa lớn tất nước sông sẽ dâng lên, nhất định không được vượt sông, phải chờ khi nước rút.
- Hành quân qua những vùng như “Thiên giản” là khe suối hiểm trở, “Thiên tỉnh” là nơi vách cao vây bộc, “Thiên lao” là nơi 3 mặt bị vây vào dễ ra khó, “Thiên hãm” là nơi đất thấp lầy lội khó vận động, “Thiên khích” là nơi hẻm núi khe hở. Khi gặp 5 loại địa hình đó tất phải gấp rút chuyển đi, không nên đến gần, để cho địch ở gần nơi đó, ta nên hướng mặt về phía địa hình ấy mà cho địch xoay lưng vào đó.
- Hành quân qua những nơi mà hai bên sườn có nhiều chỗ hiểm trở, ao hồ đầm lầy, lau sậy um tùm, cây cối rậm rạp tất phải thận trọng dò xét vì đó là những nơi địch dễ có thể mai phục.
- Địch đã đến gần mà vẫn yên tĩnh là chúng đã chiếm được địa hình hiểm yếu thuận lợi. Địch ở xa mà đến khiêu chiến là chúng muốn dẫn dụ ta tiến lên. Địch đóng quân ở nơi bằng phẳng là đã chiếm được địa hình lợi thế. Cây cối rung động là địch đang lặng lẽ tiến gần. Trong cỏ có nhiều chướng ngại vật là địch cố ý bày nghi trận, *** xáo xác bay lên là bên dưới có phục binh. Thú kinh hãi bỏ chạy là địch kéo quân đến đánh úp. Bụi bốc cao mà nhọn là chiến xa địch tới, bụi bay thấp mà tản rộng là địch kéo bộ binh đến. Bụi bay tản mác là địch chia quân đi kiếm củi. Bụi bay ít mà lúc có lúc không là địch đang dựng trại. Sứ giả nói năng khiêm nhượng mà địch lại tăng cường là đang chuẩn bị tiến công. Sứ giả nói cứng lại giả tiến lên là địch đang chuẩn bị lui. Chiến xa hạng nhẹ chạy ra hai bên sườn là địch đang bày thế trận. Địch chưa thua đã vội cầu hòa là đang có âm mưu. Địch gấp bày trận là đã định kỳ hạn tấn công. Địch nửa tiến nửa lui là đang muốn dụ ta. Quân lính chống binh khí làm thế đứng dựa vào là đang … đói bụng. Quân địch đi lấy nước mà uống trước mới đem về là địch đang khát. Địch thấy lợi mà không tiến lên tranh đoạt là đang mệt mỏi. *** chóc đậu trên doanh trại địch là trại đang bỏ trống. Đang đem địch hốt hoảng gọi nhau là biểu hiện hoảng sợ. Quân lính trong trại nhiễu loạn là tướng địch không có uy nghiêm. Cờ xí ngả nghiêng là đội ngũ địch đã rối loạn. Quan quân dễ nổi nóng là toàn quân đã mệt mỏi. Dùng cả lương thực cho ngựa ăn, giết ngựa lấy thịt, thu dọn dụng cụ nấu ăn, lính không về trại là địch đã khốn cùng, liều chết phá vòng vây. Quân lính thì thầm bàn tán là tướng địch không được lòng quân. Liên tiếp khao thưởng quân sĩ là địch không có biện pháp hành động, liên tiếp trừng phạt hạ cấp là quân địch đang quẫn bách. Thoạt đầu hung hãn, sau lại sợ sệt cấp dưới là tướng địch quá ***, trí lực quá kém. Phái sứ đến tặng quà (hối lộ) và nói năng mềm mỏng là địch muốn đình chiến. Địch giận dữ kéo quân bày trận đối diện với quân ta mà đã lâu lại không tiến không lui thì ta nên cẩn trọng xem xét vì sợ địch đang có mưu kế.
- Đánh trận không cốt lấy quân đông, không nên khinh địch tiến liều mà phải tập trung lực lượng, phán đoán tình hình, tranh thủ sự tín nhiệm và ủng hộ của hạ cấp là được. Kẻ không biết nhìn xa trông rộng lại khinh địch ắt hẳn bị địch bắt.
- Chưa có ân đức đã vội ra uy trừng phạt thì quân sĩ không phục. Quân sĩ không phục thì khó có thể sai khiến được. Đã có ân đức với quân sĩ mà không áp dụng kỷ luật quân pháp thì cũng không thể sai khiến được họ. Vì thế mà phải mềm mỏng, độ lượng để quân sĩ đồng lòng, dùng quân pháp nghiêm minh để quân sĩ nhất nhất tề chỉnh thì mới có thể khiến quân sĩ kinh sợ và phục tùng. Uy lệnh có nghiêm thì quân sĩ mới quen phục tùng. Thời bình mà mệnh lệnh được nghiêm chỉnh chấp hành thì đó là tướng đã phục được lòng quân, trên dưới đều được hòa thuận hợp nhất.

Thiên thứ 10 : Địa Hình
Tôn Tử viết :
- Địa hình có 6 loại gồm : thông, quải, chi, ải, hiểm, viễn.
- “Thông” là ta có thể đi, địch có thể đến. Địa hình này ai chiếm trước được chỗ cao, bảo đảm đường vận chuyển lương thực thông suốt mà tác chiến thì đắc lợi.
- “Quải” là nơi tiến đến thì dễ và trở lui thì khó. Địa hình này nếu địch không phòng thì ta có thể bất ngờ tấn công thì đắc thắng, nếu địch có phòng ta đem quân đến đánh mà không thắng thì khó có thể rút về, rất bất lợi.
- “Chi” là nơi ta tiến đến bất lợi, địch tiến đến cũng bất lợi. Địa hình này thì địch dù có đem lợi dụ ta cũng chớ nên xuất kích, nên giả thua rút đi, dụ địch tiến ra nửa chừng hãy đem quân trở lại công kích thì ta đắc lợi.
- “Ải” là ơi đâ hẹp, ở địa hình ta nên tìm cách chiếm trước mà chờ địch đến. Nếu địch chiếm trước ta mà dùng nhiều quân giữ cửa thì ta không nên đánh, còn nếu địch không nhiều binh phòng thì ta có thể tiến đánh.
- “Hiểm” là nơi hiểm trở. Ở địa hình này nếu ta chiếm trước địch thì nên đóng ở chỗ cao, dễ quan át để chờ địch tới, nếu địch chiếm trước thì ta nên lui quân, chớ tiến đánh.
- ”Viễn” là nơi xa rộng. Ở địa hình này tình trạng thế lực đôi bên ngang nhau thì không tiện khiêu chiến, nếu miễn cưỡng đánh thì bất lợi.
- Sáu điều nói trên là nguyên tắc lợi dụng địa hình, tướng lĩnh có trọng trách không thế không suy xét kỹ.
- Việc binh có sáu tình huống tất bại là tẩu, trì, hãm, băng, loạn, bắc. Không phải do tai họa trời đất mà là sai lầm của tướng lĩnh gây ra.
- ”Tẩu” là địa thế như nhau mà chỉ huy nhu nhược, không quyết đoán.
- ”Trì” là binh sĩ hăng hái mà chỉ huy nhu nhược, tất nhiên kém sức chiến đấu.
- ”Băng” là chỉ huy nổi giận mà binh sĩ không phục, gặp phục địch cứ tự ý xuất chiến, chủ tướng lại không hiểu năng lực của binh sĩ, ắt sẽ bại như núi lở.
- ”Loạn” là tướng lĩnh nhu nhược, không uy nghiêm, huấn luyện không có bài bản, quan hệ trên dưới không ra thể thống gì, bày trận lộn xộn, tự mình làm rối quân đội của mình.
- ”Bắc” là tướng lĩnh không biết phán đoán chính xác tình hình địch, lấy ít đánh nhiều, lấy yếu đánh mạnh, tác chiến lại không có lực lượng mũi nhọn, cầm chắc thất bại.
- Sáu tình huống ấy là nguyên nhân dẫn đến thất bại, tướng lĩn có trọng trách không thể không suy xét kỹ.
- Địa hình là điều kiện hỗ trợ cho việc dùng binh. Phán đoán tình hình, giành lấy thắng lợi, khảo sát địa hình lợi hại, tính toán xa gần, đó là phương pháp mà một tướng lĩnh tài giỏi phải nắm vững. Nắm vững phương pháp rồi mới chỉ huy tác chiến thì chắc thắng, không nắm vững phương pháp đã lo chỉ huy tác chiến thì tất bại.
- Sau khi phân tích quy luật, thấy đánh được chắc thắng, dù chúa bảo không đánh vẫn phải kiên trì đánh. Thấy đánh ắt thua, dù chúa bảo nhất định phải đánh cũng có thể không đánh. Tiến không cầu danh thắng, lui không sợ phạm lệnh, chỉ cốt bảo vệ lợi ích của nhân dân và quốc gia, tướng lĩnh thế mới thực sự là người quý của đất nước.
- Đối xử với sĩ tốt như con em, họ sẽ cùng ta xông pha vào những nơi hung hiểm, coi sĩ tốt như con yêu quý, họ sẽ cùng sống chết bên ta.
- Hậu đãi quân sĩ mà không sử dụng, nuông chiều quân sĩ mà không giáo huấn, phạm pháp mà không phạt thì họ khác nào những đứa con hư, chẳng thể dẫn đi chinh chiến được.
- Chỉ biết quân mình có thể đánh mà không hiểu có thể đánh địch được hay không thì mới có nửa phần thắng. Biết có thể đánh được địch mà không hiểu quân mình có đánh nổi không cũng chỉ mới có nửa phần thắng. biết kẻ địch có thể đánh bại được, biết quân ta có thể đánh nổi mà không hiểu địa hình bất lợi cho việc tác chiến thì thắng lợi cũng mới nắm được một nửa.
- Người biết dùng binh thì hành động quyết không mê muội, sử dụng chiến thuật biến hóa khôn lường. Thế mới nói : biết địch biết ta, thắng mà không nguy ; nắm vững thiên thời địa lợi sẽ giành được thắng lợi hoàn toàn.

Thiên thứ 11 : Cửu địa.
Tôn Tử nói rằng : Trong binh pháp có chín thế đất khác nhau :
- Thế đất ly tán :
-Thế đất dễ lui (vào cạn);
-Thế đất tranh giành ;
-Thế đất giao thông ;
-Thế đất ngã tư ;
-Thế đất khó lui(vào sâu)
-Thế đát khó đi lại ;
-Thế đất vây bọc ;
-Thế đất chết kẹt ;

Chư hầu tự đánh trên đất mình,đó là thế đất ly tán :
Vào đất người chưa được sâu, đó là thế đất vào cạn hay dễ lui ;
Ta chiếm được thì lợi cho ta,địch chiếm được thì lợi cho địch, đó là thế đất tranh giành .
Ta đi lại dễ dàng,địch đi lại cũng dễ dàng,đó là thế đất giao thông.
Đất tiếp giáp với ba nước chư hầu,ai đến trướcthì giao kết được với dân chúng trong thiên hạ, đó là thế đất ngã tư.
Đi sâu vào đất nước của người,đã vượt qua nhiều thành ấp của địch,đó là thế đất vào sâu hay khó lui.
Ở những vùng núi rừng hiểm trở, có nhiều đầm lầy, các đường xá đi lại rất khó khăn, đó là thế đất khó đi lại ;
Lối vào thì chật hẹp,lối ra thì quanh co,binh địch ít có thể đánh được binh ta nhiều, đó là thế đất vây bọc ;
Dánh gấp thì còn sống, không dám đánh gấp thì phải thua chết, đó là thế đất chết kẹt.
Bởi thế cho nên :

Ở đất ly tán thì không nên đánh đường hoàng.
Ở đất vào cạn (dễ lui) thì chớ dùng binh.
Ở đất tranh giành thì chớ tấn công.
Ở đất giao thông thì chớ đóng binh ngăn đường.
Ở đất ngã tư, thì nên kết giao với các nước chư hầu.
Ở đất vào sâu (khó lui) thì nên cướp đoạt.
Ở đất khó đi lại thì nên bỏ đi nơi khác.
Ở đất vây bọc thì nên dùng mưu.
Ở đất chết kẹt thì nên liều đánh

.

Ngày xưa kẻ giỏi dùng binh có thể khiến cho quân địch trước sau mất liên lạc, binh nhiều và ít không thể cậy nhờ nhau, người sang và kẻ hèn không thể cứu nhau người trên và kẻ dưới không thể giúp nhau, sỹ tốt ly tán mà không thể tập trung được, binh tụ hợp mà không thể chỉnh tề kẻ dùng binh thấy có lợi thì dấy không có lợi thì dừng.

Nếu quân địch kéo đến đông đảo và chỉnh tề thì ta phải làm thế nào ?

Trước hết hãy đoạt hết chỗ thiết yếu của chúng, như thế ắt chúng phải nghe theo ta. Việc binh cốt yếu phải mau lẹ, thừa dịp địch không kịp xoay trở, ta đi theo nhưng đường lối mà chúng không ngờ tới để đánh vào những chỗ mà chúng không phòng bị.
Binh giữ vai khách ở nước người, tiến vào sâu thì được chuyên nhất, chủ nhân không thể khắc trị nổi. Ta chiếm đoạt những đồng ruộng phì nhiêu để nuôi sống ba quân ; ta bồi dưỡng sĩ tốt đừng bắt họ làm lụng vất vả, để dồn chứa khí lực cho họ, khi động dùng thì dùng mưu kế lạ khiến cho kẻ địch không thể lường được. Ta ném binh vào chỗ không thể tháo lui nên binh ta dẫu chết cuũng không trốn chạy thế mà không lẽ chịu chết mà không được gì sao bởi thế nên sic tốt hết lòng chiến đấu.
Binh sĩ bị vây hãm quá mứcắt không còn lo lắng sợ hãi nữa, không có chỗ chạy nên phải vững chí, tiến vào sâu nên không bị trói buộc cưcj chẵng đã phải đánh vậy. Cho nên binh ấy không cần phải căn dặn gì mà vẫn giữ gìn, không cầu mong mà đuwocj lòng sĩ tốt, không cần ước thúc mà thương yêu bề trên không ccàn nói mà đã tin cậy. Cấm bàn điềm gở, trừ khử ngi ngờ thì binh ấy đến chết cũng không thay lòng .
Sĩ tốt ta không thừa tiền của không phải họ ghét tiền của, họ không tiếc tính mạng không phải họ ghét sống lâu. Ngày ra lệnh sĩ tốt kẻ thì ngồi khóc nước mắt chảy ướt áo, kẻ thì nằm khóc lệ tràn ướt má. Ném binh ấy và chỗ không chạy được thì họ sẽ dũng cảm như Chuyên Chư và Tào Quệ.

Binh biết dùng xẽ như con suất nhiên. Suất nhiên là giống rắn ở Thường Sơn. Đánh vào đầu thì đuôi quặt lại đâm, đánh vào đuôi thì đầu quay lại cắn, đánh vào mình thì đầu đuôi đều quặp vào giữa

Có thể dùng binh như con suất nhiên được không ?

Có thể. Người ở nước Ngô và người ở nước Việt tuy ghét nhau nhưng khi ngồi chung một thuyền để qua sông gặp phải sóng gió, thì cùng cứu nhau như tay trái và tay mặt vậy.
Trói chân ngựa chôn bánh xe đều chưa đủ tin rằng đứng yên một chỗ. Làm sao cho mọi người cùng một lúc trở nên bạo dạn như một người, như thế mới đúng là phép cầm binh. Ba quân cứng hay mềm mạnh hay yếu, đều có thể dùng được cả, đó là nhờ địa thế vậy. Cho nên kẻ giỏi dùng binh, sai sử ba quân giống như dẫn dắt một người thành thử họ cực chẳng đã phải tuân theo vậy.
Khi mưu đồ việc gì bậc tướng súy phải lặng lẽ để được sâu kín, phải ngay thẳng chỉnh tề để được trị được yên, phải bịt tay che mắt sĩ tốt khiến cho họ chẳng biết được ý mình, phải đổi công việc thay mưu kế khiến cho sĩ tốt không hiểu được việc mình, phải dời chỗ ở dẫn binh đi quanh kẹo, khiến cho sĩ ttố không lường được kế mình.
Tướng sĩ dẫn binh đi lâm trận cũng như leo lên cao rồi vứt thang đi; dẫn quân đi sâu và đất chư hầu, đốt thuyền đập nồi để phát động tâm cơ của sĩ tốt, giống như là xua một bầy dê xua qua thì qua xua lại thì tìm lại, chẳng biết là đi đâu ; nắm ba quân, ném vào nơi hiểm yếu đó là công việc của tướng súy.

Cách ứng biến của chín thế đất, điều lợi hại sự co duỗi, lẽ thường của nhân tình, đó là những điều mà tướng súy không thể không xét kỹ.
Theo phép đem quân giữ vai khách ở nước người thì :
• Vào sâu ắt được chuyên nhất ;
• Vào cạn ắt phải ly tán ;
• Ra khỏi nước mình, vượt biên giới để đóng quân đó là đất cách tuyệt ;
• Giao thông được bốn nước đó là đất ngã tư ;
• Đã vào sâu rồi đoa là đất khó lui ;
• Mới vào cạn đó là đất dễ lui ;
• Mặt sau hiểm trở không lui được, mặt trước có đèo ải khó qua,đó là ở đất vây bọc
• Không có lối thoát đó là ở đất chết kẹt ;
Bởi thế cho nên :
• Ở đất ly tán ta thống nhất ý chí của ba quân ;
• Ở đất dễ lui ta cho ba quân đi liền nhau vì đó đồn chấn giữ liền nhau ;
• Ở đất tranh giành ta đem quân đánh vào lưng địch
• Ở đất giao thông ta giữ gìn cẩn thận
• Ở đất ngã tư, ta củng cố tình giao hảo với các nước chư hầu
• Ở đất vào sâu (khó lui) ta lo chu cấp đều dặn lượng thực cho quân sĩ
• Ở đất chết kẹt ta cho sĩ tốt biết rằng không thể sống còn
• Ở đất vây bọc ta cho bít chỗ hở
• Ở đất khó đi lại ta đi qua khỏi cho gấp rút
Cho nên tình trạng việc binh phải như sau :
• Bị vây thì phải chống cự
• Cực chẳng đã nên phải đánh
• Bị địch bức bách quá nên phải tuân lệnh tướng súy
• Không biết được mưu kế của chư hầu thì không tính trước việc kết giao.
• Không biết hình thế núi rừng, đầm lầy hiểm trở như thế nào thì không thể hành quân.
• Không dùng kẻ hướng đạo thì không thể lấy địa lợi.
Trong những điều đấy không biết một thì không đáng gọi là binh của bậc bá vương
Binh của bậc bá vương hễ đanh nước lớn nào thì khiến cho binh của họ không thể tụ hợp được, uy hiếp địch đến nỗi các nước khác không giám đến kết giao với địch.
Bởi thế cho nên không cần tranh giành việc kết giao với thiên hạ, không cần bồi đắp quyền thế của mình đối với thiên hạ, chị tin cậy thực lực riêng của mình để uy hiếp địch quốc nên có thể đánh lây thành của họ.
Nên ban thưởng đạc biệt ra ngoài phép ban thưởng, nên ra những mệnh lệnh đặc biệt ra ngoài thông lệ, thì có thể sử dụng ba quân như sai khiến một người. Bày công việc ra để sai khiến mà chớ nói trước cho biết, bày điều lợi để sai khiến mà chớ cho thấy điều hại.
Ném binh vào đất mất rồi mới còn, để binh bị vây hãn ở đất chết rồi sau mới cho sống. Để cho binh thấy sự nguy hại đe dọa ròi sau ta mơi làm chủ sự thắng bại được.
Phép dùng binh là giả vờ thuận theo ý địch, dồn binh đánh vào một hướng , từ ngàn dặm đế giết tướng địch, đó gọi là khéo nên làm nên việc.
Ngày quyết định dấy binh hãy đóng chặt các nơi quan ải, hủy bỏ phù tiết không thông sứ với địch quốc, truớc phải tính toán cẩn thận chốn miếu đường để sắp đặt công việc cho được chu đáo. Thấy địch sơ hở chỗ nào thì vội len vào. Muốn đánh chiếm chỗ thiết yếu nào thì phải giấu kín ý địng của ta, phải tùy theo địch tình mà sắp đặt kế hoạch chiến đấu.
Lúc mới đầu binh phải như gái tơ, chờ địch hé cửa thì sông vào như thỏ chạy chốn khiến địch không kịp chống cự.

Thiên 12 Hỏa công

Tôn Tử nói:

Có năm cách đánh bằng lửa:

-Thứ nhất là đốt dinh trại để giết người;

-Thứ hai là đốt lương thảo tích trữ;

-Thứ ba là đốt xe cộ;

-Thứ tư là kho lẫm;

-Thứ năm là đốt đội ngũ để làm giặc rối loạn.

Muốn dùng hoả công, phải có nhân duyên, các hoả khí phải cụu bị sẵn sàng.

Muốn phóng hoả phải chờ thời tiết, muốn châm lửa phải chọn ngày.

Thời tiết thuận lợi là khí trời nắng ráo.

Ngày thuận lơị là ngày mà mặt trăng ở lại trong các sao Cơ, bích, Dực,Chẩn. Những ngày mặt trăng ở lại trong các sao ấy là những ngày nổi gió.

Khi dùng hoả công, phải biết ứng biến tuỳ theo năm trường hợp phóng hoả:

-Lửa cháy ở bên trong thì gấp tiếp ứng ở bên ngoài;

-Lửa cháy rồi nhưng binh địch vẫn yên lặng, hãy chờ xem mà chớ vội đánh;

-Khi lửa cháy to, vào được thì vào, không vào được thì thôi;

- Lửa đã cháy được ở ngoài, thì không cần nội ứng, lựa dịp thuận lợi mà đánh vào.

-Lửa cháy ở trên luồng gió thì chớ ở dưới luồng gió đánh lên.

-Ban ngày có gió nhiều, thì ban đêm không có gió.

Nhà binh phải biết năm trường hợp phát hỏa ấy và phải tính toán ngày giờ, phương hướng để mà giữ gìn.

Dùng lửa để trợ giúp vào sự tấn công thì sáng sủa dễ thấy, dùng nước để trợ giúp vào sự tấn công thì được mạnh thế hơn. Nước có thể dung để ngăn chặn, chớ không thể dùng để chiếm đoạt.

Đánh thì thắng, giành thì lấy được, mà không tưởng thưởng công lao của sĩ tốt, đó là một điều nguy hại, như thế chỉ ở lại đất địch tiêu phí tiền một cách vô ích. Cho nên Vua sáng phải lo tính điều ấy, tướng tài phải sắt đặt việc ấy.

Không thấy lợi thì đừng dấy binh, không nguy khốn thì đừng đánh.

Nhà vua không nên vì giận giữ mà dấy binh, tướng không nên vì oán hờn mà gây chiến. thấy có ích lợi cho nước nhà thì dấy binh, không thấy ích lợi thì thôi.

Đã giận có thể mừng trở lại, đã hờn có thể vui trở lại; nước mất rồi thì khó lấy lại người chết rồi thì không thể sống lại.

Cho nên vua sáng phải cẩn thận về việc ấy, tướng tài phải cảnh giác về điều ấy, đó là phép yêu nước, giữ binh được vẹn toàn.

Thiên 13 Dùng gián điệp

Tôn Tử nói:

Phàm dấy binh mười vạn, đi xa ngàn dặm, tính chung các phí tổn của trăm họ, sự cung phụng của các nhà công. mỗi ngày lên tới ngàn lạng vàng; trong ngoài phải náo động, nhân dân chịu vất vả vì việc phu dịch ở dọc đường, bỏ bê công việc làm ăn, lên tới bảy mươi vạn nhà.

Kéo dài đến nhiều năm để tranh thắng lợi trong một ngày,mà lại không dám ban tước lộc,không dám thưởng trăm lạng vàng để dùng gián điệp, đến nỗi không biết tình hình quân địch, đó là hạng người hết sức bất nhân: người ấy chẳng đáng làm chủ tướng cuả mọi người, chẳng đáng làm tôi phò chúa,không thể làm chủ đựơc sự thắng lợi vậy!

Cho nên các bậc vua sáng tướng tài, sở dĩ dấy binh thắng địch, thành công hơn người, đó là nhờ biêt trước vậy.

Biết trước đây, không phải nhờ quỷ thần mách bảo, không phải nhờ so sánh các việc tương tự mà tìm biết được, phải nhờ người mà biết được tình hình của quân địch.

Dùng gián điêp thì có năm loại:

- Nhân gián( hương gián )

- Tử gián

- Nội gián;

- Sinh gián

- Phản gián.

Khi năm hạng gián điệp ấy cùng khởi sự, không ai biết được các đường lối dò xét hiểm hóc của họ như thế mới là thần bí, đáng gọi là vật báu của vua loài người vậy.

Nhân gián, là nhân lấy người làng bên nước địch để dùng làm gián điệp.

Nội gián là nhân lấy quan lại của địch để dùng làm gián điệp.

Phản gián là nhân lấy gián điệp của địch để dùng làm gián điệp cho mình.

Tử gián là ta phô trương các vật trả giá ngoài, báo cho gián điệp của ta biết để truyền tin cho địch;

Sinh gián là hạng gián điệp trở về được để báo cáo tình hình.

Trong ba quân, xét chung những người thân thiết với tướng suý thì không ai thân thiết cho bằng gián điệp,xét chung những kẻ được thưởng thì không ai được thưởng nhiều cho bằng gián điệp, xét chung các việc bí mật thì không việc nào bí mật cho bằng gián điệp.

Không phải là bậc thánh trí thì không dùng được gián điệp, không phải là bậc nhân

nghĩa thì không sai khiến được gián điệp,không tinh vi khéo léo thì không biết được thực tình nhờ gián điệp

Vi diệu thay! Vi diệu thay! Không có việc gì mà không dùng gián điệp.

Gián điệp của địch chưa do thám ta xong mà ta nghe biết trước rồi, thì gián điệp của địch và kẻ cáo giác cho ta biết đều phải giết chết.

Khi muốn đánh quân nào, đều phải biết rõ người tướng trấn giữ, các người thân tín của người tướng, người tiếp khách, người gác cửa, người giữ nhà(quản gia), tên họ của từng người, đều phải kiếm gián điệp của ta tìm tòi mà biết cho đủ.

Tìm cho ra gián điệp mà địch sai tới do thám ta, lấy điều lợi mà dụ dỗ họ, dẫn dắt họ, cho họ ăn ở: như thế có thể dùng họ làm phản gián cho ta được.

Nhờ họ làm phản gián mà ta biết tình hình của nước địch, do đó kiếm được hương gián và nội gián bên nước địch để mà lợi dụng.

Nhân sự phản gián mà biết địch hình, cho nên khiến tử gián bày đặt việc dối trá để đến cáo giác với quân địch.

Nhân sự phản gián mà biết địch tình, cho nên có thể sai phái sinh gián đi về đúng kì hạn.

Năm việc gián điệp nói trên, nhà vua phải biết đủ.

Biết đủ là nhờ ở phản gián, cho nên phản gián không thể không hậu đãi. Ngày xưa khi nhà Ân khởi nghĩa thì ông Y Doãn ở bên đất nhà Hạ để dò xét; khi nhà Chu khởi nghĩa thì ông Lã Vọng ở bên đất nhà Ân dò xét. Chỉ bậc vua sáng, tướng tài mới có thể dùng bậc Thượng Trí làm gán điệp nên đều thành công lớn. đó là điều cốt yếu của việc binh bị, ba quân nhờ cậy vào đó mà hành động.

TVP - Võ lâm tranh bá

2008-04-15T01:53:00Z

Thời thế loạn lạc, dân tình chán nản khóc than, bổng đâu xuất hiện một đại sư LHH có tâm nguyện giúp chúng sinh thoát ra khỏi lầm than bế tắc, mọi người đang hồ hởi nghe theo như đang chết đuối gặp được thuyền cứu nạn, và từ đó ai ai cũng mến phục cái tài cái tâm của vị đại sư LHH, có người xem người đó là một vị thánh được bề trên phái xuống để cứu dân độ thế, có người bán tín bán nghi, coi đây là một âm mưu lôi kéo để làm bá chủ vỏ lâm anh hùng

Trong phe hoài nghi đó có một vị anh hùng tên là QuachTinh, nghe đồn là một trong những cao thủ lúc bấy giờ, từng xông pha trận mạc bách chiến bách thắng, với bản tính bất phục với đại sư LHH, cho nên QuachTinh quyết đòi tỉ thí cao thấp cùng với đại sư LHH, bèn đến tận nơi núi Ngũ Hành Sơn lúc đại sư LHH đang thuyết pháp các tuyệt chiêu cho đám đệ tử, QuachTinh đứng dưới chân núi hét vọng lên :

-Ta là QuachTinh, xin thọ giáo cùng cao nhân LHH được chăng?

Đại sư LHH bản tính sống ẩn dật , không thích hơn thua sự đời, cho nên không thèm lên tiếng nửa lời với lời thách đấu của QuachTinh đại nhân! Thế nhưng trong nhóm học trò của đại sư LHH có một vị anh hùng trẻ tuổi tài cao là đệ tử chân truyền của đại sư LHH, tên là Update với biệt danh là Ớp, với bản tính nông nổi và ham chơi, thích la cà đây đó, thì không thể nhịn được những lời xúc phạm đối với sư phụ của mình, từ đĩnh núi cao 2.000 tượng Ớp phi thân xuống đúng ngay trước mặc QuachTinh mà nói:

-Thật nực cười Nhà ngươi bản lãnh tới đâu mà dám đòi tỉ thí với sư phụ ta ... hahaha ... Đối với ngươi ta chỉ cần ba chiêu là ta là hốt xác nhà ngươi rồi ... hahaha ...

QuachTinh cười bỉm môi không thèm trả lời, thì bổng đâu phía sau có một vị hiệp khách gian hồ, tên là Java09, sinh thời mến mộ tài năng của QuachTinh đã lâu, nên hô vọng tới

-Quach đại ca đây chỉ muốn tranh tài cao thấp với sư phụ nhà ngươi thôi, hà cớ gì nhà ngươi xía vào ? Ngươi có ngon thì chơi với ta đây ... hahaha

Vị anh hùng Ớp lấy thế làm tức giận thấy một người vô danh ở đâu khi không xen vào chuyện của y lại còn dám thách đấu với y nửa, cười nửa môi , Ớp trêu chọc :

-Nhà ngươi là ai mà dám đấu với ta chứ hả ? Nhớ cách đây không lâu nhà ngươi còn bại chiến trong cuộc tranh hùng ở vũng lầy STB thật thảm hại ... hahaha ... Ta đã tha cho ngươi lần đó thế mà ngươi còn không biết ngượng nửa à?

Vị gian hồ Java09 phân bua:

-Sao ngươi biết là ta thất bại chứ, nếu ta nói ta thắng trận đó thì sao chứ ha? Ai làm chứng nào? hehehe ...

Sau đó quần hùng xung quanh kéo đến giản hòa 2 bên, nếu không là một đại chiến đẫm máu đã diễn ra ...

------------------

Lại nghe đồn rằng trong giới Võ Lâm hiện nay được chia thành 4 nhóm chính:

-Các cao thủ Tây Tạng (khoai Tây) là lực lượng thứ nhất và được xem là thế lực võ công thượng thừa nhất (trình cao) cộng với nội công thâm hậu (nhiều xiềng) cho nên được xem là lực lượng mạnh nhất thời bấy giờ, mỗi khi ra đòn tung chiêu của các cao thủ này đều thiên biến vạn hóa không biết đâu mà lần, nhất cử nhất động của phe này đều bị các cao thủ võ lâm khác nghiên cứu chặt chẻ (kết quả giao dịch cuối ngày của nhà ĐTNN) hòng tìm ra sơ hở và kế sách để phá đòn!

-Các cao thủ quan lại bảo vệ triều đình (Quan chức nhà nước) là lực lượng thứ hai làm đối trọng với các cao thủ Tây Tạng, nhiệm vụ triều đình đặt ra cho các cao thủ này là làm sao khống chế cho được các cao thủ Tây Tạng tung hành trên lãnh thổ của ta, quan trọng là ngăn chặn họ bành trướng xâm lăng lãnh thổ của ta và chỉ chấp nhận cho họ một phần đất (Room) để sống mà thôi ... Nhưng cũng không nên triệt tiêu họ được vì ta đang cần giao lưu học hỏi ngành võ thuật đương đại với các nước khác trên thế giới.

-Các cao thủ thuộc phe khởi nghĩa (các đại gia và tổ chức trong nước) là lực lượng thứ ba luôn luôn chống đối triều đình, nào là phản đối triều đình tham lam, quan liêu, *** nát...nào là lên án triều đình chèn ép họ , tiếp tay cho giặc (chỉ thị 03) ... các cao thủ nhóm này có thể nói về võ công và nội công thì một chín một mười với các cao thủ Tây Tạng...

-Các cao thủ thuộc nhóm hành tẩu gian hồ (các tiểu gia và cừu non) là lực lượng cuối cùng trong giới Võ Lâm bấy giờ, nhóm này qui tụ đông đảo anh hùng hào kiệt sống khắp nơi (sống nhiều nhất là ở VST) và kiếm sống bằng nhiều nghề khác nhau, nào là nghề lừa gặt kẻ khác, nào là nghề móc túi kẻ giàu, nào là nghề bói toán (hô hào Up với Down) ... nhưng tựu trung lại nôm na là nghề lướt sóng ... đôi khi cũng có nhiều người sống lương thiện (đầu tư lâu dài)... Điểm khác biệt các cao thủ nhóm này với các nhóm khác là dù có thể vài cá nhân võ công cái thế nhưng nhìn chung nội công (xiềng) của họ yếu xìu ... cao lắm chỉ được vài ba năm công lực (vài ba tỉ NVĐ)... chỉ cần ra 1 chiêu là bị đối thủ quét sạch, nhưng vì lực lượng này rất đông cho nên nếu liên kết được thì có thể xem là đáng kể lắm đấy !

Điều quan trọng trong giới hành tẩu gian hồ bấy giờ là có nên tìm một minh chủ có đức có tài để liên kết các cao thủ hành tẩu gian hồ thành một thể thống nhất để có thể chống chọi lại với các cao thủ phe khác được chăng ?